Darmen & brein: ‘Een eigen zenuwstelsel’

Omdat de darmen en hersenen via een van de belangrijkste zenuwen met elkaar verbonden zijn en communiceren, worden onze darmen ook wel ‘het tweede brein’ genoemd. Wist je dat er maar liefst 400 tot 600 miljoenen zenuwcellen in onze darmen zitten?

Het enterische zenuwstelsel

Net als ons brein hebben onze darmen een eigen zenuwstelsel: het enterische zenuwstelsel. Het bestaat uit twee dunne lagen met miljoen zenuwcellen in de wanden van je hele maag-darmkanaal, van mond tot kont.

Het enterisch zenuwstelsel is direct verbonden met onze hersenen via een belangrijke zenuw, de nervus vagus. Zo communiceren de darmbacteriën – door signaalstoffen zoals bijvoorbeeld gamma-aminoboterzuur uit te scheiden – met ons brein. Gamma-aminoboterzuur (GABA) fungeert in het menselijk lichaam als neurotransmitter (signaalstofje) en heeft een grote invloed op onze emoties.

Bacteriën ‘praten’ met ons brein

Inmiddels zijn er veel wetenschappelijke onderzoeken die dit ondersteunen. Ze tonen aan dat de bacteriën die in onze darmen zitten, ‘praten’ met ons brein. Er wordt veel informatie uitgewisseld tussen de twee grote zenuwcentra, het enterische zenuwcentrum in het maag-darmkanaal en het centrale zenuwcentrum.

Er is steeds meer bewijs dat de darmbacteriën en de stoffen die ze produceren op die manier zowel ons humeur als ons gedrag en denkvermogen (cognitie) beïnvloeden.

Depressie & darmen

Studies laten ook zien dat als er bijvoorbeeld iets niet goed gaat in de darmen en de darmwand doorlaatbaar wordt, je last kunt krijgen van een ‘lekkende’ darm. Darmcellen liggen normaal gesproken netjes naast elkaar, waardoor er een soort barrière ontstaat.

Onder bepaalde omstandigheden – denk aan spanning/stress of ziekte – gaan de cellen van elkaar afstaan. Maar dit verschijnsel treedt ook op bij zware, lichamelijke inspanning zoals bij duursporters.

Er ontstaat dan (te veel) ruimte tussen die cellen. De barrière is niet langer intact en daardoor doorlaatbaar. Oók voor stoffen die je liever niet je lichaam in wilt hebben. Dit kan ook effect hebben op je brein. Bij mensen met een depressie bijvoorbeeld wordt soms ook een lekkende darm vastgesteld.