De wereld van bacteriën

Wil je weten wie jouw kleinste vrienden zijn? Bacteriën hebben er al een hele levensgeschiedenis opzitten. Ze zijn sinds miljoenen jaren op aarde, hebben verschillende functies en ze zitten overal. We kunnen niet zonder ze leven, al zijn ze piepklein. Dat is geen illusie, maar wetenschap!  

 

Waar vind ik bacteriën?

Overal! Bacteriën kun je vinden in aarde, water en op bijna elke plek waar je kijkt. Sommige bacteriën leven op andere organismen zoals planten & dieren- en natuurlijk en ook op mensen!  Ze zijn aanwezig op je huid, in je mond, neus, urinewegen en geslachtsorganen. Maar de meeste bacteriën leven in je spijsverteringskanaal. Wist je dat ons lichaam tenminste evenveel bacteriën telt als menselijke cellen? En dat er meer bacteriën in je darmen leven, dan mensen op aarde?  

Wat zijn bacteriën?

Vier miljard jaar geleden waren bacteriën één van de eerste levensvormen op aarde. Het zijn eencellige micro-organismen, zo klein dat je ze alleen onder een microscoop kunt zien. 

Afhankelijk van hun vorm zijn ze te verdelen in 5 groepen; kokken (bolvormig), bacillen (staafvormig), vibrionen (spiraalvormig), spirillen (spiraalvormige staafjes) en straalzwammen (staafvormige onbeweeglijke cellen met lange draden). De bacteriën in Yakult zijn staafvormig. 

Bacteriën, een oer-Hollandse ontdekking

Het duurde wel even voordat we in de gaten hadden dat bacteriën bestaan en welke functies ze allemaal kunnen hebben. Ze werden pas in de 17e eeuw ‘ontdekt’ door een Nederlandse stoffenkoopman uit Delft, Antonie van Leeuwenhoek. Hij zag door een zelfgebouwde microscoop in 1676 voor het allereerst ‘leven’ onder zijn lens: bacteriën. 

Fermentatie, een eeuwenoud proces

Bacteriën spelen al eeuwenlang een belangrijk rol in onze voeding. In 1863 bewees Louis Pasteur dat bacteriën in voeding vernietigd konden worden met een proces dat we nu pasteurisatie noemen. Ander onderzoek liet zien dat zogenaamde melkzuurbacteriën verantwoordelijk zijn voor natuurlijke ‘fermentatie’. 

Melkzuurbacteriën

Deze bacteriën werden voor het eerst geïsoleerd door Joseph Lister in 1873. Ze werden Bacterium lactis ofwel ‘melkzuurbacteriën’ genoemd. Ze kregen deze naam omdat ze melkzuur (lactaat) kunnen maken uit suikers (bijv. glucose en lactose). Dit proces noemen we fermenteren (melkzuurfermentatie). 

Als we teruggaan in de geschiedenis, blijkt dat we al heel lang gebruikmaken van fermentatie om levensmiddelen te conserveren of er een bepaalde smaak aan te geven. Bekende voorbeelden van gefermenteerde producten zijn zuurkool, bier, wijn, brood, sommige soorten vlees en Japanse sojasaus. Ook Yakult is een gefermenteerde zuiveldrank! Zonder melkzuurbacteriën zou het niet mogelijk zijn om veel van dit soort producten te maken. 

Gefermenteerde melkproducten

In de vorige eeuw ontdekte de Russische microbioloog en Nobelprijswinnaar dr. Elie Metchnikoff dat sommige nomadenstammen opvallend oud werden voor die tijd. Deze nomaden dronken en aten veel gefermenteerde melkproducten. Metchnikoff zag een verband tussen hun hoge leeftijd en de melkzuurbacteriën die de nomaden via de melkproducten binnenkregen. Hij publiceerde zijn theorie ‘Longevity without ageing’ in 1907. 

 

Dr. Minoru Shirota

De Japanse wetenschapper en oprichter van het bedrijf Yakult, dr. Minoru Shirota, was een groot aanhanger van de theorie van dr. Elie Metchnikoff. Dr. Shirota wilde graag een manier vinden om bacteriën levend in de darmen te laten aankomen. In 1921 begon hij zijn studie geneeskunde aan de Universiteit van Kyoto. Hier specialiseerde hij zich in onderzoek naar bacteriën, probiotica en darmflora (microbiota). 

Een klein flesje met melkzuurbacteriën

In 1930 selecteerde en cultiveerde dr. Minoru Shirota na een langdurig en gecompliceerd proces een melkzuurbacterie die sterk genoeg was om levend aan te komen in de darmen. 

Lactobacillus casei Shirota

Deze bijzondere bacteriestam is naar hem vernoemd: Lactobacillus casei Shirota. De fascinerende geschiedenis van het product Yakult begint in 1935. In dat jaar produceert dr. Minoru Shirota na jarenlang onderzoek het eerste flesje Yakult. In 1955 richtte dr. Minoru Shirota ook het Centraal Microbiologisch Instituut op. Dit is nog steeds een zeer gerenommeerd onderzoeksinstituut. Hier heeft hij zijn hele leven gewerkt.