Wetenschapsfeitjes

Kun jij de fabels van de feiten onderscheiden? Benieuwd naar leuke wetenschapsfeitjes over bacteriën, darmen en voeding? Ontdek ze hier!   

Rechtsdraaiend melkzuur is beter dan linksdraaiend?

Onjuist:  Het verschil tussen links- en rechtsdraaiend melkzuur heeft te maken met scheikunde. De opbouw van het melkzuurmolecuul is hetzelfde, alleen de ruimtelijke structuur is anders. Melkzuur wordt gemaakt door bacteriën. Sommige stammen produceren vooral rechtsdraaiend melkzuur, sommige juist meer linksdraaiend melkzuur. Welke vorm er in je yoghurt zit, heeft dus te maken met welke bacteriestam erin zit!  

In je lichaam wordt ook melkzuur gemaakt. Dit is vooral rechtsdraaiend. Je lever kan dit makkelijk omzetten naar brandstoffen voor je cellen. Linksdraaiend melkzuur is lastiger om te zetten en dus wordt vaak gedacht dat dit minder goed verdragen wordt. Maar een gezonde volwassene merkt dit pas als er heel grote hoeveelheden worden gegeten, denk aan meer dan zeven liter yoghurt per keer! In een normaal voedingspatroon maakt het dus niet uit of er in het product links- of rechtsdraaiend melkzuur zit.

Klopt het dat chocolade veroudering tegengaat?

Onjuist: Deze fabel berust op het feit dat cacao van nature veel anti-oxidanten bevat (flavanolen). Uit onderzoek blijkt dat deze stoffen een beschermend effect kunnen hebben bijvoorbeeld tegen hart-en vaatziekten.  

In de onderzoeken die zijn gedaan wordt cacao gebruikt met zeer hoge hoeveelheden flavanolen. In de praktijk bevatten de meeste chocoladeproducten cacao met veel minder van deze werkzame stof. Ook het verhitten van de cacao tijdens het productieproces heeft invloed op de hoeveelheid flavanolen. Daar komt nog bij dat je voor een positief effect grote hoeveelheden cacao (en dus chocola) moet eten. Dat is niet altijd gunstig als je kijkt naar de hoeveelheid vet en suiker in een reep! 

Dus kan een stukje (pure) chocola veroudering voorkomen? Helaas niet…

Ouderen zijn gevoeliger voor Salmonella-infecties

Juist: Als je ouder wordt, kunnen er allerlei dingen in je lichaam veranderen. Je gaat soms minder goed zien of horen, of je beweegt minder soepel. En ook in je maagdarmkanaal is gevoeliger. 

Hoe ouder je wordt, hoe minder maagzuur je produceert. Dit maagzuur is de eerste hindernis die ziekteverwekkers in je voedsel moeten overwinnen om je darmen te bereiken. Hoe minder maagzuur, hoe meer slechte bacteriën overleven. Ook kan de samenstelling van je damflora veranderen: minder goede en meer slechte bacteriën. Als je ouder bent kun je dus gevoeliger worden voor infecties door ziekteverwekkers zoals Salmonella in je eten.  

De spijsvertering begint in de mond

Juist: Als je kauwt, wordt je eten fijngemalen en vermengt met speeksel. In het speeksel zit een stof (het enzym amylase) dat zetmeel afbreekt. In je mond wordt het zetmeel (de koolhydraten) uit bijv. brood, pasta en rijst al deels afgebroken tot glucose (een soort suiker). Je kunt dit zelf testen door 30 – 40 keer op een stukje brood te kauwen. Proef je dat het zoet gaat smaken?  

Kinderen vies laten worden kan geen kwaad

Juist: Je kinderen in contact laten komen met een beetje ‘viezigheid’ is gunstig voor hun immuunsysteem! Door bijvoorbeeld buiten spelen en contact met (huis)dieren komen ze in aanraking met veel goede micro-organismen.

Die goede bacteriën helpen bij het trainen van het immuunsysteem. Dit kan helpen om te zorgen dat kinderen minder snel allergisch reageren. Uiteraard is het belangrijk om tevéél viezigheid te voorkomen: handen wassen vóór het eten, en ná toiletbezoek is natuurlijk een must!  

  • Meeliftende bacteriën

    Bacteriën zijn er in allerlei vormen en maten, van 0,2 micrometer tot bijna een milimeter. De kleintjes kunnen meeliften op de grotere, hoe bijzonder is dat!  

  • Blauwe rozen in je vaas?

    Onmogelijk? Nee hoor. Onderzoekers hebben een bacterieel enzym gevonden dat een stofje in de blaadjes van een witte roos kan omzetten naar een blauwe kleur. 

  • Heb jij er kaas van gegeten?

    Wie houdt er niet van kaas. Ons favoriete hartige hapje hebben we te danken aan bacteriën. Dat er zoveel soorten en smaken kaas zijn, heeft te maken met de verschillende bacteriën die gebruikt worden om de kaas te maken.  

  • Het groene goud op je bord

    Wist je dat groenten zoals asperges, broccoli en uien heel nuttig zijn voor je darmbacteriën? Extra reden voor groen op je bord.  

  • Zijn bacteriën verlegen?

    Nee, juist niet. Bacteriën werken graag samen om te overleven in moeilijke omstandigheden en om voedsel te zoeken. Kijk maar naar de microbiota, ons eigen ecosysteem!   

  • Die heerlijke geur van regen

    Die hebben we te danken aan Actinobacteriën. Als het heel lang droog is geweest, laten deze bacteriën hun sporen achter in de grond. Wanneer het weer gaat regenen, komen deze sporen vrij en dat ruik je. 

  • Het licht van bacteriën

    Heb jij de zee wel eens zien oplichten? Dit magische verschijnsel komt door de bacterie Photobacterium. Als er heel veel van dit soort bacteriën bij elkaar zitten, geven ze licht. Op het land kunnen verschillende schimmels en insecten licht geven, denk aan vuurvliegjes!   

  • De vingerafdruk van je buik!

    Wist je dat niemand precies dezelfde mix van darmbacteriën heeft als jij?  
    Jouw darmmicrobioom is dus net zo uniek als je vingerafdruk.   

  • De darm als een brein?

    Dat gaat misschien wat ver, maar het feit is dat het maagdarmkanaal honderden miljoen zenuwcellen bevat. De enige plaats met meer zenuwcellen in het menselijk lichaam zijn de hersenen.  

Komen bacteriën in de (sport)mode?

Met de huidige ontwikkelingen in de microbiologie, kunnen wetenschappers zelfs kleding ontwerpen, waarbij ze bepaalde positieve functies van bacteriën gebruiken. Onderzoekers van het Massachusetts Institute of Technology hebben ‘levende kleding’ ontworpen, gemaakt van de bacterie ‘Bacillus subtillis Natto’. Deze bacteriën reageren op de lichaamstemperatuur. Als het lichaam warmer wordt en gaat zweten, gaan er ventilatie zones open en dicht zodat zweet makkelijker kan verdampen tijdens het sporten.  

Bacteriën hebben ook gevoel!

Alsof bacteriën niet al bijzonder genoeg zijn, blijkt nu dat zij zelfs hun omgeving kunnen vóélen. Het was al bekend dat bacteriën chemische signalen met hun omgeving uitwisselen. Nu blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat ze ook fysiek contact maken met de buitenwereld. Zo kunnen ze een oppervlak herkennen en razendsnel stoffen produceren waardoor ze zich vast kunnen hechten.  

Topje van de ijsberg

Slechts 25-30% van de bacteriën in de darmmicrobiota (darmflora) is bekend. Dat is het topje van de ijsberg. Verschillende onderzoeksgroepen proberen via moderne DNA-technieken ook de andere micro-organismen, die in de darm aanwezig zijn, te identificeren. 

Wist je dat?

  • onder de juiste omstandigheden sommige bacteriën zich elke 20 minuten vermenigvuldigen? In één nacht kan een enkele bacterie wel een miljard nieuwe bacteriën produceren. 
  • ons lichaam tenminste evenveel bacteriële cellen als menselijke cellen heeft? Ze zijn aanwezig op je huid, in je mond, neus, urinewegen en geslachtsorganen. Maar de meeste bacteriën leven in je spijsverteringskanaal.
  • er meer bacteriën in je darmen leven, dan mensen op aarde?
  • sommigen bacteriën met een speciaal doel toegevoegd worden aan voedingsmiddelen? De bacteriën veranderen het voedingsmiddel, zoals bij gefermenteerde melkdranken. Yoghurt wordt gemaakt door het mengen van bepaalde bacteriën met melk. Ook kaas, salami, augurken en azijn worden gemaakt met behulp van bacteriën.